Báo cáo Vĩ mô: Tháng 09/2026 - Thuế quan theo Mục 301 và các tác động đối với Việt Nam
00
Nhận định
Trung lập. Mức thuế 12,5% hiện hành chưa đủ cơ sở để tạo sức ép lên tăng trưởng chung, nhưng rủi ro nằm ở việc liệu USTR có mở rộng sang cơ cấu sản xuất nội đầu vào châu Á – sản xuất tại Việt Nam – tiêu thụ cuối cùng tại Hoa Kỳ hay không.
Điểm nhấn
Thuế quan Mục 301 liên quan lao động cưỡng bức mức 12,5% có hiệu lực từ 24/07/2026 tuy đáng chú ý nhưng phạm vi tác động thực tế hẹp hơn con số; nhiều dòng sản phẩm công nghệ chủ chốt được miễn trừ, khiến gánh nặng tập trung vào dệt may, giày dép, túi xách, đồ chơi, thủy sản và tiêu dùng.
Bức tranh kinh tế thực tế kém lạc quan: trong 8T2026, xuất khẩu tăng 22,4% lên 374,84 tỷ USD nhưng nhập khẩu tăng 35,3% lên 395,30 tỷ USD, cân cân thương mại chuyển từ thặng dư 14,02 tỷ USD năm trước sang thâm hụt 20,46 tỷ USD; thặng dư khu vực FDI giảm từ 32,07 tỷ USD xuống 10,14 tỷ USD.
Rủi ro chính nằm ở điều tra dư thừa công suất chưa có kết luận (tính đến 14/09), có khả năng thách thức trực tiếp mô hình sản xuất do FDI dẫn dắt; Việt Nam nhập khoảng 78,7 tỷ USD điện tử từ Trung Quốc và xuất khoảng 54,7 tỷ USD sang Hoa Kỳ trong 12 tháng gần nhất, hai luồng lần lượt tăng khoảng 73% và 62%.
Lợi thế cạnh tranh bền vững của Việt Nam phải đến từ năng lực chuyển hóa giá trị thực tế, gia tăng tỷ lệ nội địa hóa (mục tiêu 40-45% giai đoạn 2026–2030) và chuỗi cung ứng minh bạch có thể kiểm toán, thay vì chỉ phụ thuộc vào lắp ráp cuối cùng.